11. Sztuka bizantyjska
Styl bizantyjski powstał w Vw. n.e. W Konstantynopolu, można zauważyć w niej wpływy Grecji, oraz trochę mniejsze Egiptu i Syrii. Sztuka bizantyjska natomiast rozpowszechniła się w Afryce Północnej Egipcie, Syrii, Rosji oraz na Bałkanach i w Italii. Miała też wpływ na sztukę średniowiecza za pomocą handlu i krucjat.
Sztukę bizantyjska dzielimy na 3 okresy – wczesnobizantyjski (V w.ne.- 726 r.n.e.), średniobizantyjski – 843-1204r. Późnobizantyjski – 1261 -1453r.
Około roku 527 władzę w Cesarstwie Bizantyjskim obejmuje Justynian I, który dążył do przywrócenia dawnego porządku i potęgi cesarstwa, na krótko udało mu się podbić większość ziem dawnego Cesarstwa – Afrykę Północną, Italię, południowo-wschodnią Hiszpanię, Sycylię, Sardynię i Korsykę. Pozostawił po sobie spis wszystkich praw cywilnych od czasów Hadriana (117-138 r.n.e.), na podstawie tego kodeksu stworzono średniowieczne prawo Europy Zachodniej, miał również duży wpływ na prawo Eurpy Wschodniej i Rosji.
Jednym z najważniejszych dzieł jakie pozostawił po sobie Justynian jest odbudowana w 532 r.n.e.(po 2 pożarach) świątynia Hagia Sophia – świątynia mądrości bożej, w Konstantynopolu. Świątynia zaprojektowana przez Izydora z Miletu i Antemiusza z Tralles. Okna, ściany i łuki kierują wzrok ku centralnej kopule opartej na 40 gęsto ułożonych oknach. Kopuła znajduje się na wysokości 55 m. I ma ponad 30 m. Średnicy. Kopuła wsparta jest na 40 masywnych żebrach zbudowanych z wydrążonych w środku cegieł – dla zredukowania ciężaru, cały system podporowy wygląda jakby pełnił funkcję ozdobną, nie rzuca się w oczy, pendentywy.
Kościół św. Marka w Wenecji – budowla bizantyjska, budowę rozpoczęto w 829 r. Kiedy wpływy bizantyjskie były bardzo duże, w 828 r. Do Wenecji sprowadzono szczątki św. Marka Ewangelisty, który stał się patronem miasta. Oryginalna drewniana konstrukcja uległa zniszczeniu w pożarze w 976 r. Dzisiejsza wersja świątyni budowana była od 1063 r. 5-cio kopułowa bryła wzorowana była na Hagia Sophia i na kościele św. Apostołów w Konstantynopolu. Plan Bazyliki oparty jest na planie krzyża greckiego, jedna kopuła wznosi się na przecięciu ramion krzyża, pozostałe 4 nad ramionami, na każde ramie przypadają 2 kopuły, poszczególne kopuły łączą się za pośrednictwem sklepień kolebkowych. Cała powierzchnia sklepień i ścian pokrywa jest mozaikami o tematyce relgijnej. Mozaiki z lat 1230-1275 które widzimy po wejściu do kościoła przedstawiają 26 scen z Księgi Rodzaju, w głębi kościoła znajdują się sceny z Nowego Testamentu, mozaiki zajmują 4000 m2 a prace nad nimi trwały 700 lat! Ołtarz kościoła – Złoty Ołtarz wykonany ze złota, kamieni szlachetnych i emaliowanych płytek, prace nad nim trwały od X do XV w. Na środkowej płycie przedstawiony jest Chrystus otoczony ewangelistami, na pozostałych Apostołowie, Maria i Prorocy. Fasada składa się z dwupoziomowych olbrzymich arkad, na pierwszym poziomie znajduje się 5 portali oddzielonych romańskimi kolumienkami, każdy z portali zakończony jest półkolistym tympanonem zdobionym mozaikami (tylko jedna orginalna pochodząca z 1270 r. Reszta odtworzona w epoce baroku). Nad głównym wejściem znajdują się przywiezione w 1204 r. Z Konstantynopola rumaki powstałe najprawdopodobniej w Grecji w IV w. p.n.e.